Wat iedere veehouder over diarree moet weten

Publicatiedatum: 28-10-2016

Iedereen die kalveren houdt heeft er mee te maken; kalveren met diarree. Je wordt er niet vrolijk van en gaat soms zelfs met tegenzin de stal in. Lusteloze kalveren, dor in het haar en extra werk. Onderzoek wijst uit dat de economische schade van kalverdiarree aanzienlijk is. Zo kan bijvoorbeeld de schade van Salmonellose op een melkveebedrijf wel oplopen tot 150 euro per aanwezige melkkoe. Zaak is om de eerste tekenen van diarree snel te herkennen en direct in te grijpen. Hoe herkennen we de verschillende vormen van diarree en welke aanpak kiezen we?

Wat is diarree eigenlijk? Het is een verstoring van de vertering. Het lichaam reageert hierop door de verstoring met hoge snelheid uit het darmstelsel te werken. Door de snelheid krijgt de dikke darm niet de kans het vocht uit de mest te absorberen, met als gevolg waterige, dunne diarree. De verstoring kan een infectieuze of niet infectieuze oorzaak hebben. Bij niet infectieuze diarree zijn geen ziekteverwekkers betrokken maar is de oorzaak bijvoorbeeld een verkeerde voeding. Denk hierbij aan een verkeerde concentratie, onvoldoende mengen of een onjuiste bereidingstemperatuur. Deze vorm van diarree is gelukkig vaak wel snel en eenvoudig te verhelpen als de oorzaak helder is. Toch is voorzichtigheid geboden, niet infectieuze diarree kan de weg vrij maken voor infectieuze diarree.

 

Infectieuze diarree wordt veroorzaakt door ziekteverwekkers. Hierbij onderscheiden we drie verschillende groepen die elk een andere aanpak vragen:

  • Virussen;                               (Rota, Corona, BVD)
  • Bacteriën;                              (Salmonella, E-Coli)
  • Eencelligen (protozoa);         (Crypto, Coccidiose)

Het moment waarop een kalf diarree krijgt, kan een eerste indicatie zijn van de boosdoener. Omdat er vaak meerdere pathogenen in het spel zijn, helpt een sneltest om de ziekteverwekker te identificeren. Pas als je weet wat er werkelijk speelt is een succesvolle aanpak mogelijk. Onderstaand schema geeft een overzicht van de meest voorkomende veroorzakers van diarree, de bijbehorende symptomen en de aanbevolen aanpak.

Download het pdf-bestand met het schema over de verschillende soorten diarree

Voorkomen of genezen?

Zoals zo vaak, geldt ook bij diarree; ‘voorkomen is beter dan genezen’. De basis hiervoor wordt gelegd bij hygiëne rondom afkalven. Zorg daarom voor een schone afkalfruimte en denk ook aan uzelf en de materialen die u gebruikt. Veel kalveren lopen door slechte hygiëne al een besmetting op voordat zij de eerste biest hebben gedronken. Biestvertrekking is het tweede cruciale moment in de eerste levensuren van een kalf. Hanteer hierbij de volgende vuistregels:

  • Geef binnen 2 uur na de geboorte 3 liter biest van goede kwaliteit (>50lgG/l).
  • Geef binnen 6 tot 12 uur na de geboorte opnieuw 3 liter biest.
  • Wanneer een kalf niet of niet voldoende wil drinken, kan het gebruik van een sonde een oplossing zijn. Zorg hierbij ook voor een goede hygiëne. (Let op: gebruik de sonde alleen bij de eerste voeding direct na de geboorte. Wanneer het kalf ouder is kan melk in de pens rotting veroorzaken door aanwezige pensbacteriën!).
  • Bijmengen van biest in de melk kan bij kalveren ouder dan 24 uur zinvol zijn voor lokale afweer in de darm.

Vang kalveren de eerste 14 dagen individueel op in een gedesinfecteerde iglo of box met een eigen drinkemmer. Hanteer een vaste looproute, beginnend bij de jongste kalveren en eindigend bij de oudste. Verzorg zieke dieren altijd als laatste. Maak gebruikte materialen altijd schoon met water van minimaal 65 graden en schoonmaakmiddel. Zelfs bij hygiënisch werken bestaat de kans dat kalveren toch diarree krijgen. Dan is het van belang om met een aantal zaken rekening te houden:

  • De vochtbehoefte van een kalf met diarree neemt fors toe. Waar het kalf onder normale omstandigheden ca. 10% van het lichaamsgewicht aan vocht nodig heeft, kan dit bij diarree oplopen tot wel 30%. Daarom is bij de eerste verschijnselen van diarree het verstrekken van elektrolytenmix van levensbelang.
  • Zorg dat kalveren met diarree op temperatuur blijven. Maak hiervoor gebruik van stro, een dekje of een warmtelamp.
  • Soms is het verstandig om even geen melk te verstrekken om de darm wat rust te geven (max. 2 voerbeurten overslaan). Verstrek in plaats daarvan wel elektrolytenmix. Voer daarna de melkgift langzaam weer op. Verstrek eventueel wat vaker melk, maar in kleinere hoeveelheden. Doe dit altijd in overleg met uw voervoorlichter.
  • U kunt kalveren met diarree eventueel producten geven die de darmwerking ondersteunen
  • Ook het gebruik van aangezuurde melk heeft een gunstig effect op de darmgezondheid. Een voorbeeld van zo’n product is Maxilac Optimaal.
  • Breng uw dierenarts en voervoorlichter tijdig op de hoogte van de problematiek. 

Voorkomen is beter dan genezen. Toch kunt u diarree niet helemaal voorkomen. Een snelle en adequate aanpak zorgt er echter wel voor dat de schade beperkt blijft. Wilt u meer informatie, neem dan gerust contact met ons op.

 

Overige berichten

Het zit er weer op!
Eurotier 2018
Bezoek ons op Eurotier!
Beurs Hardenberg
Innovatieve dag!
Koe, Kaas & Kalf - de kalverhouderij uitgelegd
Geboortenieuws!
Land & Tuinbouwbeurs Oost Nederland
Telefonisch niet bereikbaar (opgelost)